علائم اضطراب و استرس در کودکان معمولاً خود را به صورت تغییر در رفتار یا تغییرات جسمی نشان میدهند. کودکان نسبت به استرس واکنشهای متفاوتی از خود بروز میدهند. در واقع بسته به سن، شخصیت کودک و توانایی او در کنار آمدن با مسئله، شیوه مقابله با استرس هم تفاوت میکند. همه اینها باعث میشود بسیاری ز والدین نتوانند علت زمینهای استرس کودک خود را تشخیص دهد.
شناخت علائم اصلی استرس در کودکان و دلایل احتمالی بروز آن برای والدین بسیار مهم است. والدین میتوانند در کنترل استرس به کودک خود کمک کنند، اما در صورتی که کودک مبتلا به اختلالات اضطرابی باشد معمولاً احتیاج به کمک حرفهای از سوی روانشناس هست.
استرس در کودکان میتواند بنابر دلایل مختلفی ایجاد شود، البته این استرس میتواند با عدم درمان شدت یابد. امروزه بیشتر والدین به دلیل ایجاد فضای رقابتی بین فرزندان برای تشویق و پیشی گرفتن فرزند خود استرس بسیاری به کودکان وارد میکنند. این میزان استرس و فشار به قدری است که کودک در صورت شکست و عدم موفقیت احساس سرخوردگی و بی کفایتی میکند. اما شاید این سوال در ذهن شما مطرح شود که استرس در کودکان چند نوع است؟
در پاسه به این سوال باید بگوییم که دو نوع استرس در کودکان وجود دارد. استرس خوب و استرس بد.
استرس خوب: به این نوع استرس فشار مثبت گفته میشود، تنها دلیل آن هم میتواند آن باشد که کودکان از این فضای رقابتی انرژی مثبتی دریافت میکنند. در واقع این نوع استرس میتوان به کودک کمک کند تا این موانع را با صبر و بردباری پشت سر بگذارد. در این نوع استرس اگر کودک میزان استرس و تنش کمتری را از اطرافیان خود دریافت کند، قطعا میتواند عملکرد بسیار بهتری داشته باشد.
استرس بد: این نوع استرس برخلاف استرس خوب میتواند میزان خشونت کودکان را افزایش دهد. از این رو کودک برای مقابله با مشکلات و موانع سر راه خود، قدرت بسیار کمی خواهد داشت. به طوری که شاید نتواند از پس مشکلات برآید. در واقع در این نوع استرس والدین کودک گمان میکنند که در حال کمک کردن به کودک خود هستند، اما از طرفی به کودک به شدت آسیب خواهند رساند.
این استرس بد میتواند به روی سلامت قلب، فشار خون بدن، شب ادراری، بیخوابی، کابوس و… تاثیر منفی بگذارد.
استرس مدرسه
کودکان تقریباً یک سوم از زمان بیداری خود را در مدرسه به سر میبرند و سرگرم مسئولیتهای تحصیلی، ورزش، فعالیتهای فوق درسی و امور مرتبط هستند. همه این موارد به علاوه تلاش برای قرارگیری در حلقههای دوستی باعث استرس کودکان میشود.
استرس ناشی از مسائل خانوادگی
استرس در کودکان ابتدایی میتواند به دلیل مشکلاتی در خانه مانند دعوای والدین، طلاق یا مرگ یکی از اعضای خانواده، مسائل اقتصادی، تنبیههای بدنی، بیماری یا اختلالات روانی در یکی از اعضای خانواده باشد.
استرس ناشی از محیط یا رسانه
دسترسی به اخبار امروزه سادهتر از هر زمانی شده است و این باعث شده کودکان با دیدن و شنیدن اخبار بد در تلویزیون، مانند اخبار بلایا، حملات تروریستی و افزایش تنش در جهان، مضطرب شوند. بچههای خیلی کوچک حتی ممکن است به خشونت شدید، غم و وحشت در فیلمها واکنش نشان دهند، که میتواند باعث ایجاد ترس غیرمنطقی از افراد، تاریکی یا هیولاهای ترسناک شود. یکی از علتهای استرس در کودکان نیز میتواند برخورد با آزار در فضای مجازی باشد که در کودکانی مشاهده میشوند که بدون نظارت والدین به فضای مجازی و اینترنت دسترسی دارند.
به طور کلی، در شرایط زیر کودک ممکن است دچار استرس شود:
-تغییر شهر یا مدرسه به دلیل تغییر محل زندگی یا مهاجرت کودک
-بیماریها و صدمات در کودک یا یکی از اعضای نزدیک خانواده
-اضافه شدن یک عضو جدید به خانواده
-رها شدن، تنهایی و غفلت
کودکان ممکن است به استرس واکنش متفاوتی نشان دهند و ممکن است کلماتی برای بیان احساسات خود نداشته باشند، اما علائمی از خود بروز میدهند که میتواند استرس آنها را نشان دهد. علائم رایج استرس کودکی، ممکن است تغییرات فیزیکی، احساسی و رفتاری باشد، مانند:
1. تغییر در عادات غذایی
2. تغییر در الگوی خواب
3. مکیدن انگشت شست
4. افزایش وابستگی به والدین و نزدیکان
5. نوسانات خلقی
6. پرخاشگر بودن
7. انزوا یا کنارهگیری
8. دردهای جسمی
استرس و اضطراب میتواند خود را به شکل مشکلات جسمی هم نشان دهد. برخی از نشانههای جسمی استرس کودک عبارتند از:
-شب ادراری
-سردرد یا شکم درد
-کاهش یا افزایش اشتها
-کابوس شبانه یا سایر مشکلات خواب
توجه به اینکه این علائم قبل یا بعد از فعالیتهای خاصی رخ میدهند و یا همراه با علائمی مثل تب، دانههای پوستی، درد یا اسهال هستند میتواند در تشخیص علت آنها مفید باشد.
فعالیتهای سالمی مثل ورزش و تمرینات خودمراقبتی را برای مدیریت استرس خودتان انجام دهید. کودکان کارهای والدین خود را تقلید میکنند.
مراقب نشانهها و رفتارهایی که حاکی از استرس کنترل نشده است باشید.
یاد بگیرید بدون سختگیری و تلاش برای حل مساله کودکان، به آنها گوش دهید. آنها را راهنمایی کرده و راههایی را آموزش دهید تا بتوانند مشکل خود را درک و حل کنند. به آنها محبت کرده و تشویقشان کنید.
به آنها کمک کنید تا بتوانند اعتماد به نفس خود را دوباره به دست آورند.
در صورتی که علائم استرس کودک کاهش پیدا نکرد یا بدتر شد، با یک روانشناس یا رواندرمانگر کودک مشورت کنید.
وبلاگ نگهداری از سالمند و کودک
مطلب مرتبط
نکاتی مهم برای غذاهای پروتئینی نرم برای سالمند
مطلب مرتبط
همسرانه
